Vrijheid door strijd tijdens Rotterdam Pride

Van 17 t/m 27 september staat Rotterdam elf dagen lang in het teken van Pride. Meer dan negentig activiteiten, verspreid door de hele stad, laten zien hoe veelzijdig de Rotterdamse queer community is. Manon Dillen sprak betrokkenen over het belang van Pride en zichtbaar zijn. 

Pride March

Voor ambassadeur Chantal van der Putten, is er één absoluut hoogtepunt: de Pride March. ''Als je met een paar duizend mensen door Rotterdam loopt, zie je met hoeveel we zijn,'' vertelt Chantal, die de March organiseert. ''Je voelt hoeveel steun er is en hoe groot de saamhorigheid is. Dat moment is magisch.’ Juist daarom voert de route dwars door de stad. ‘Op een plein zie je elkaar, maar door door Rotterdam te trekken laat je aan iedereen zien: wij zijn er ook.'' 

''Helaas is er nog steeds discriminatie en stigmatisering,'' zegt Chantal. ''Daardoor kunnen veel mensen nog altijd niet zichzelf zijn. Daarom vinden we het belangrijk om zichtbaar te zijn. Maar het is wel een positief protest. We vieren óók dat we trots zijn op wie we zijn.''

Dat betekent niet dat je activist hoeft te zijn om mee te lopen, benadrukt artistiek leider Nico Musebrink. ''Het is juist een makkelijke manier om iets van Pride mee te krijgen als je voor het eerst komt. Je hoeft geen expert te zijn op het gebied van gender of seksualiteit. Iedereen kent wel iemand die queer is: een vriend, collega, buurvrouw of familielid. Door mee te lopen laat je zien dat die mensen erbij horen.'' 

Ook Chantal onderstreept dat de March voor iedereen is: ''Het is een hele veilige demonstratie. Kinderen zijn welkom. We willen laten zien dat Rotterdam alleen maar mooier wordt als we elkaar accepteren.''

Meer openheid

Voor Gil en Moti is die zichtbaarheid al ruim vijfentwintig jaar een rode draad in hun werk als kunstenaars. Eind jaren negentig verhuisden ze vanuit Israël naar Rotterdam. ’’Het was onze bevrijdingsdag!’’ glundert Moti. Als eerste homostel dat in Rotterdam trouwde, schreven ze in 2001 geschiedenis. Zowel hun trouwerij als hun huwelijk verhieven ze tot kunstwerk.’’We wilden laten zien dat we konden trouwen als ieder ander’, blikken ze terug. ‘We reden met een zwarte koets door de stad, en stonden vervolgens in gewaagde witte capes op het balkon van het stadhuis,’’ vertelt Moti. De toenmalige burgemeester Ivo Opstelten voltrok hun huwelijk terwijl confetti over de Coolsingel knalde.   

Niet iedereen reageerde positief. Er werd geroddeld, en Gil werd zelfs een keer bespuugd. Toch kijken ze daar niet verbitterd op terug. ’’We wilden juist het gesprek aangaan met alle mensen in de stad.’ Nog altijd gaan ze de Rotterdamse straten op voor hun kunst. ‘Ik zie bij jonge mensen veel meer openheid,’’ zegt Moti. ’’En mensen praten nu veel vaker mét ons dan óver ons.’’

Niet alleen Beyonce

De Pride March eindigt op het Willemsplein, waar het feest los kan barsten op het gratis toegankelijke Rotterdam Pride Festival. Als artistiek leider is Nico ook verantwoordelijk voor de programmering van het festival. ''Dat we queer zijn wil niet zeggen dat we allemaal van drag of Beyoncé houden,'' zegt hij lachend. ''Als programmeur wil ik iedere tribe uit de gemeenschap bedienen. Hoe kan ik mensen uit de ballroom-scene, de wat oudere queers, de ravers allemaal blij maken?''

Met tien uur aan programmering komt er voor ieder wat wils. ''Er komen jonge, lokale artiesten, zoals de Rotterdamse WINE., en Yaro Mila, met jonge Lady Gaga-vibes, en Babs; een mengsel van elektropop, hiphop met grappige inhoudelijke teksten. Ook treedt Berget Lewis op, want zonder souldiva is er geen Pride. En de dj’s van FERRY moeten tijdens Pride natuurlijk ook het podium krijgen.'' 

Voor Nico is het festival meer dan een reeks optredens. ''We hebben ‘s ochtends geprotesteerd, we zijn zichtbaar geweest. Daarna mag er gevierd worden.'' Hij hoopt vooral op een festijn waar iedereen zich vrij voelt om zichzelf te laten zien. ''Wil je in een leren tuigje komen, doe het! Of in je crop top, of waar je je dan ook lekker in voelt. Ik hoop dat mensen zichzelf en elkaar kunnen vieren, en durven te zijn wie ze zijn, dan is mijn Pride geslaagd.''

Voor en door de stad

De Pride March en het festival zijn de bekendste onderdelen van Rotterdam Pride, maar het programma strekt zich uit over elf dagen door de hele stad. Van een Roze Viering in de Arminiuskerk tot een avond over inclusie in de sport, van interactieve sessies over het Regenboogakkoord in het Timmerhuis tot een queer comedy-avond bij Comedy Club Haug en een live podcast van Sharvin Ramjan. 

''Wat ik de afgelopen jaren het mooist vind, is dat Pride steeds meer van de community is geworden,'' zegt Chantal. ''Steeds meer organisaties organiseren zelf activiteiten. Daardoor wordt Pride steeds meer van de stad.'' 

Daarin onderscheidt Rotterdam zich volgens artistiek leider Nico Musebrink van andere Pride-evenementen: ''We hebben geen Canal Parade, en dat is ook helemaal niet erg. Juist omdat we niet zo’n groot event hebben, is er veel meer ruimte voor initiatieven uit de community.'' 

Die veelzijdigheid sluit aan bij Queertopia, de artistieke visie van Rotterdam Pride. ''Het is een uitnodiging om met elkaar na te denken over hoe Rotterdam de ideale queer stad zou kunnen zijn, en om die samen vorm te geven,'' zegt Nico. Die aanpak werkt volgens hem ook op de lange termijn. ''Pride stopt niet zodra het festival voorbij is. We zien dat evenementen die tijdens Pride ontstaan, daarna een vaste plek krijgen. Zo organiseert LantarenVenster inmiddels het hele jaar door Queer Cinema-avonden.'' 

Als Nico één onderdeel van Pride moet aanwijzen waar hij het meest naar uitkijkt is dat de Pride Headquarters op station Rotterdam Centraal. Iedere dag staat een ander thema centraal, van de verbinding tussen queer generaties tot hiv-awareness. ''Heel de stad komt langs Rotterdam Centraal. Dat leidt tot bijzondere ontmoetingen,'' zegt Nico. Een ontmoeting van vorig jaar is hem bijgebleven. Nico: ''Een vrouw stapte op een vrijwilliger af omdat haar kind net uit de kast was gekomen als transgender. Ze wilde haar kind steunen, maar wist niet goed hoe, en ze had het er moeilijk mee. Dat gesprek raakte me. Daar doe je het uiteindelijk voor. Niet alleen voor mensen uit de community, maar juist ook voor ouders, collega's of buren die vragen hebben.''

Rotterdam is een queer stad

''Mensen denken dat ze naar Amsterdam moeten voor queer cultuur. Maar Rotterdam is óók een queer stad,'' zegt Nico. ''Er gebeurt ontzettend veel en we hebben geweldige makers. Met de Pride-organisatie wil ik ook inzetten op structureel meer plekken voor hen in de stad. Rotterdam is de meest diverse stad van Nederland. In onze community komen ook allerlei culturen, geloven en achtergronden samen. Dat brengt soms andere uitdagingen met zich mee dan in andere steden. Juist daarom is het zo belangrijk dat Pride ook hier zichtbaar is.'' 

Gil en Moti weten dit uit eigen ervaring. ''Het was in Israël lastiger om onszelf te zijn,'' zegt Moti. ''Ook in Rotterdam hebben we daarvoor moeten vechten. Soms zet je een paar stappen vooruit, en dan gaat het weer een stap terug. Maar als je niet opgeeft, dan zal het lukken. Zeker hier, Rotterdam zal je omarmen!''